Kan mijn partner de scheiding tegenhouden? Alles over een eenzijdige scheiding
Wanneer één van de echtgenoten wil scheiden en de ander het huwelijk juist wil voortzetten, ontstaat vaak veel onzekerheid. Kan een partner een echtscheiding tegenhouden? Is toestemming van beide echtgenoten nodig? En wat gebeurt er als er minderjarige kinderen, een gezamenlijke woning of alimentatie aan de orde zijn?
In Nederland kan een echtscheiding ook doorgaan wanneer slechts één van de echtgenoten wil scheiden. De rechter beoordeelt daarbij of sprake is van een duurzaam ontwricht huwelijk. Daarnaast kunnen tijdens de echtscheidingsprocedure belangrijke beslissingen worden genomen over onder meer de kinderen, de echtelijke woning en alimentatie.
In dit blog leggen wij uit hoe een eenzijdige echtscheiding werkt, welke rechten en verplichtingen beide echtgenoten hebben en welke juridische stappen u kunt verwachten wanneer uw partner niet wil meewerken aan de scheiding.
Kan een echtgenoot een scheiding tegenhouden?
Nee. Het Nederlandse echtscheidingsrecht kent geen vetorecht voor de echtgenoot die het huwelijk wil voortzetten. Wanneer één van de echtgenoten een verzoek tot echtscheiding indient, beoordeelt de rechter uitsluitend of sprake is van een duurzame ontwrichting van het huwelijk. Is daarvan sprake, dan kan de echtscheiding worden uitgesproken, ook wanneer de andere echtgenoot zich daartegen verzet (artikel 1:151 BW).
De enkele wens van de andere echtgenoot om het huwelijk voort te zetten is daarom onvoldoende om de echtscheiding tegen te houden.
Wanneer is sprake van een duurzaam ontwricht huwelijk?
De wet geeft geen exacte definitie van duurzame ontwrichting. In de rechtspraak wordt hieronder verstaan dat het huwelijk feitelijk is mislukt en dat redelijkerwijs geen herstel van de echtelijke samenleving meer te verwachten is.
De rechter onderzoekt daarbij niet wie schuld heeft aan de relatiebreuk. Ook beoordeelt de rechter niet of het wenselijk is dat partijen toch proberen hun huwelijk voort te zetten. De vraag is uitsluitend of nog een reële kans bestaat dat de echtelijke samenleving wordt hervat.
In de praktijk vormt het feit dat één echtgenoot gedurende de procedure consequent aangeeft niet langer met de andere echtgenoot te willen samenleven vaak een zeer sterke aanwijzing dat sprake is van duurzame ontwrichting.
Hoe verloopt een eenzijdige echtscheidingsprocedure?
Wanneer slechts één echtgenoot wil scheiden, wordt een verzoekschrift bij de rechtbank ingediend (artikel 1:150 BW). Na indiening van het verzoekschrift moet de echtgenoot die de scheiding verzoekt een afschrift daarvan binnen veertien dagen laten betekenen aan de andere echtgenoot (artikel 816 Rv).
Vervolgens krijgt de andere echtgenoot de mogelijkheid om verweer te voeren (artikel 282 Rv). Ook kan hij of zij een verweerschrift indienen en eigen verzoeken doen, bijvoorbeeld over:
- partneralimentatie;
- kinderalimentatie;
- de zorgregeling;
- het gebruik van de echtelijke woning;
- de verdeling van de gemeenschap van goederen.
Dat de wederpartij verweer mag voeren, betekent niet dat zij de echtscheiding kan blokkeren. De rechter beoordeelt uiteindelijk zelfstandig of het huwelijk duurzaam is ontwricht.
Wat zegt de rechtspraak?
De Nederlandse rechtspraak is al jarenlang consistent over situaties waarin slechts één echtgenoot wil scheiden. Zo volgt uit de uitspraak van Gerechtshof Amsterdam dat het standpunt van één echtgenoot die consequent aangeeft het huwelijk definitief te willen beëindigen, doorgaans zwaar weegt bij de beoordeling van duurzame ontwrichting (ECLI:NL:GHAMS:2026:780). Ook het Gerechtshof 's-Hertogenbosch bevestigde dat de enkele wens van één echtgenoot om het huwelijk voort te zetten onvoldoende is om een echtscheiding te weigeren (ECLI:NL:GHSHE:2021:3622).
De rechtspraak laat dus vooral zien dat de rechter kijkt naar de feitelijke situatie. Wanneer aannemelijk is dat het huwelijk duurzaam is mislukt en herstel redelijkerwijs niet meer te verwachten valt, zal de echtscheiding doorgaans worden uitgesproken, ook als één van de echtgenoten daartegen bezwaar maakt.
Wat als er minderjarige kinderen zijn?
Wanneer echtgenoten minderjarige kinderen hebben, spelen naast de echtscheiding ook de belangen van de kinderen een belangrijke rol. Ouders blijven na de scheiding gezamenlijk verantwoordelijk voor de verzorging en opvoeding van hun kinderen (artikel 1:247 BW). Daarnaast moeten ouders elkaar blijven informeren over belangrijke aangelegenheden die hun kinderen betreffen (artikel 1:377b BW).
Wat verder nog belangrijk is, is dat er in eerste instantie een ouderschapsplan verplicht is (artikel 815 Rv). Bij het verzoekschrift moet een ouderschapsplan worden gevoegd. In het ouderschapsplan worden in ieder geval afspraken opgenomen over:
- de verdeling van de zorg- en opvoedingstaken;
- de wijze waarop ouders elkaar informeren over de kinderen;
- de kosten van verzorging en opvoeding (kinderalimentatie).
Het doel hiervan is om ouders al in een vroeg stadium na te laten denken over de praktische invulling van het ouderschap na de scheiding.
Wat als een ouderschapsplan niet mogelijk is?
In de praktijk lukt het niet altijd om gezamenlijk een ouderschapsplan op te stellen. Bijvoorbeeld wanneer de communicatie volledig is vastgelopen of sprake is van ernstige conflicten. Dat betekent alleen niet automatisch dat de echtscheidingsprocedure niet kan doorgaan. Wel moet voldoende worden gemotiveerd waarom het redelijkerwijs niet mogelijk is geweest om gezamenlijk een ouderschapsplan op te stellen. De rechter beoordeelt vervolgens of het ontbreken van het ouderschapsplan acceptabel is.
Zo overwoog de rechtbank Amsterdam dat van partijen niet kan worden verwacht dat zij alsnog samen een ouderschapsplan maken, omdat blijkt dat de partijen niet met elkaar kunnen overleggen (ECLI:NL:RBAMS:2026:5845). Ook de rechtbank Den Haag benadrukte dat het vereiste om een ouderschapsplan over te leggen is bedoeld om te bevorderen dat de ouders in een vroegtijdig stadium nadenken over de invulling van het ouderschap na de scheiding, en niet om een partij die het huwelijk wil laten voortduren een middel te geven om de echtscheiding te belemmeren (ECLI:NL:RBDHA:2026:15779).
Kan de rechter tijdens de procedure al beslissingen nemen?
Ja. Een echtscheidingsprocedure kan enige tijd duren. Daarom biedt de wet de mogelijkheid om tijdens de procedure voorlopige voorzieningen te vragen (artikel 822 Rv). Dat is een tijdelijke beslissing van de rechter.
De rechter kan onder meer beslissen:
- wie voorlopig gebruik mag maken van de echtelijke woning;
- bij welke ouder de kinderen voorlopig verblijven;
- welke omgangsregeling tijdelijk geldt;
- of één van de echtgenoten voorlopig partneralimentatie moet betalen.
Deze beslissingen gelden uitsluitend voor de duur van de procedure en vervallen in eerste instantie zodra de definitieve beslissing in de rechtszaak is genomen.
De rechtspraak laat zien dat rechters bij voorlopige voorzieningen vooral kijken naar rust, stabiliteit en het belang van de kinderen (ECLI:NL:RBDHA:2026:16049 en ECLI:NL:RBDHA:2026:10519).
Wanneer uw partner niet wil meewerken aan een echtscheiding, is een goede voorbereiding belangrijk. Het is verstandig om zo vroeg mogelijk:
- het verzoekschrift voor te bereiden;
- financiële stukken, zoals inkomensgegevens, bankafschriften en belastingaangiften, te verzamelen;
- gegevens over de woning, hypotheek en eventuele schulden in kaart te brengen;
- na te denken over een eventuele voorlopige voorziening;
- zo veel mogelijk afspraken over de kinderen vast te leggen of te documenteren waarom overleg niet mogelijk is.
Een zorgvuldige voorbereiding kan de procedure aanzienlijk vergemakkelijken en voorkomt dat belangrijke informatie later alsnog moet worden verzameld.
Praktische aandachtspunten bij een eenzijdige scheiding
Conclusie
Dat één echtgenoot niet wil scheiden, betekent niet dat een echtscheiding onmogelijk is. Het Nederlandse recht kent geen vetorecht voor de echtgenoot die het huwelijk wil voortzetten. De rechter beoordeelt uitsluitend of sprake is van een duurzaam ontwricht huwelijk. Wanneer daarvan sprake is, kan de echtscheiding worden uitgesproken, ook als de andere echtgenoot daartegen bezwaar maakt.
Zijn er minderjarige kinderen, dan moeten ouders in beginsel een ouderschapsplan opstellen. Lukt dit door de omstandigheden redelijkerwijs niet, dan hoeft dit de echtscheidingsprocedure niet automatisch te blokkeren, mits voldoende wordt gemotiveerd waarom een gezamenlijk ouderschapsplan ontbreekt.
Tijdens de procedure kan de rechter bovendien voorlopige voorzieningen treffen over onder meer de echtelijke woning, de kinderen en partneralimentatie. Zo kan al in een vroeg stadium rust en duidelijkheid worden gecreëerd voor alle betrokkenen.
Over de auteur
Dit artikel is geschreven door Nikita van Boom, oprichter van Virtulaw.
Virtulaw is de strategische partner voor online zichtbaarheid van advocatenkantoren. Van juridische content en social media tot SEO en SEA.