Wie is aansprakelijk als een werknemer tijdens remote werken gewond raakt?
Remote werken is niet meer weg te denken uit het moderne arbeidsrecht. Steeds vaker verrichten werknemers hun werkzaamheden vanuit huis, een coworkingruimte of zelfs tijdelijk vanuit het buitenland. Dat roept een belangrijke vraag op: wat gebeurt er als een werknemer tijdens een periode van remote werken gewond raakt?
Het antwoord is minder eenvoudig dan vaak wordt gedacht. Niet ieder letsel leidt tot werkgeversaansprakelijkheid. Bovendien bestaat er een belangrijk juridisch onderscheid tussen een ongeval dat plaatsvindt tijdens de uitvoering van de werkzaamheden en een ongeval dat plaatsvindt tijdens privéactiviteiten buiten werktijd.
In deze blog wordt uitgelegd wanneer een werkgever aansprakelijk kan zijn voor letselschade tijdens remote werken en wanneer een werknemer ondanks een privéongeval toch recht kan houden op loondoorbetaling tijdens ziekte.
De zorgplicht van de werkgever
De belangrijkste wettelijke bepaling is artikel 7:658 BW. Op grond van het eerste lid moet de werkgever de lokalen, werktuigen en gereedschappen waarin of waarmee wordt gewerkt zodanig inrichten en onderhouden en zodanige maatregelen treffen en aanwijzingen verstrekken als redelijkerwijs nodig is om te voorkomen dat de werknemer tijdens zijn werkzaamheden schade lijdt.
Wanneer een werknemer schade lijdt in de uitoefening van zijn werkzaamheden, is de werkgever in beginsel aansprakelijk, tenzij hij kan aantonen dat hij aan zijn zorgplicht heeft voldaan of dat sprake is van opzet of bewuste roekeloosheid van de werknemer.
Ook bij remote werken blijft deze zorgplicht bestaan. Dat betekent echter niet dat de werkgever verantwoordelijk is voor ieder ongeval dat zich tijdens een verblijf in het buitenland voordoet. De omvang van de zorgplicht wordt mede bepaald door hetgeen redelijkerwijs van de werkgever kan worden verlangd en door de mate waarin hij invloed kan uitoefenen op de arbeidsomstandigheden.
Letsel tijdens werktijd
Wanneer een werknemer tijdens de uitvoering van zijn werkzaamheden gewond raakt, kan artikel 7:658 BW onder omstandigheden van toepassing zijn.
Denk bijvoorbeeld aan een werknemer die:
- tijdens het thuiswerken van een ondeugdelijke bureaustoel valt;
- struikelt over werkapparatuur die door de werkgever beschikbaar is gesteld;
- letsel oploopt tijdens een zakelijke afspraak;
- of tijdens remote werken uitglijdt terwijl hij werkzaamheden voor de werkgever verricht.
In dergelijke situaties zal moeten worden beoordeeld of het ongeval heeft plaatsgevonden in de uitoefening van de werkzaamheden en of de werkgever aan zijn zorgplicht heeft voldaan. Bij plaatsonafhankelijke arbeid spelen daarnaast ook de bepalingen uit de Arbowet en het Arbeidsomstandighedenbesluit een rol, waaronder artikel 3 Arbowet, artikel 9.2 en artikel 9.4 van het Arbeidsomstandighedenbesluit. Deze bepalingen brengen mee dat werkgevers ook bij remote werken aandacht moeten besteden aan gezonde en veilige arbeidsomstandigheden, voor zover dat redelijkerwijs mogelijk is.
Een ongeval buiten werktijd is iets anders
- Heel anders ligt de situatie wanneer een werknemer buiten werktijd gewond raakt tijdens een privéactiviteit.
- Denk bijvoorbeeld aan een werknemer die tijdens een workation:
- gaat surfen;
- een scooter huurt;
- gaat skiën;
- een bergwandeling maakt;
- of een verkeersongeluk krijgt tijdens een privé-uitstapje.
- In dergelijke gevallen is in beginsel geen sprake van schade die is geleden in de uitoefening van de werkzaamheden. Op basis van artikel 7:658 BW kan daarom niet zonder meer worden geconcludeerd dat de werkgever aansprakelijk is. Uit de beschikbare wetgeving en rechtspraak volgt geen algemene regel dat letsel tijdens privéactiviteiten onder de werkgeversaansprakelijkheid valt. Dat zal steeds afhangen van de concrete omstandigheden van het geval.
- Dat onderscheid is belangrijk. Een werknemer kan dus tijdens een workation ernstig gewond raken zonder dat de werkgever aansprakelijk is voor de ontstane letselschade.
Toch kan de werknemer recht houden op loon tijdens ziekte
Dat een werkgever niet aansprakelijk is voor het ongeval, betekent niet automatisch dat de werknemer geen recht meer heeft op loon.
Wanneer op de arbeidsovereenkomst Nederlands recht van toepassing is en de werknemer door het ongeval arbeidsongeschikt raakt, blijven de regels over loondoorbetaling tijdens ziekte in beginsel van toepassing.
Op grond van artikel 7:629 lid 1 BW behoudt een werknemer gedurende maximaal 104 weken in beginsel recht op loon tijdens ziekte. Daarnaast blijft de werkgever gehouden de re-integratie van de werknemer te bevorderen op grond van artikel 7:658a BW, terwijl de werknemer op grond van artikel 7:660a BW verplicht blijft om mee te werken aan redelijke controle- en re-integratievoorschriften.
Met andere woorden: de oorzaak van het letsel en de vraag of de werkgever aansprakelijk is, zijn iets anders dan de vraag of de werknemer recht heeft op loondoorbetaling tijdens arbeidsongeschiktheid.
Ook tijdens een privéongeval blijven verplichtingen bestaan
Een werknemer die tijdens een privéactiviteit gewond raakt, blijft ook tijdens zijn verblijf in het buitenland gehouden om zich tijdig ziek te melden en mee te werken aan redelijke controle- en re-integratievoorschriften.
Dat betekent onder meer dat de werknemer bereikbaar moet blijven, medische informatie moet verstrekken voor zover dat noodzakelijk is voor de beoordeling van de arbeidsongeschiktheid en moet meewerken aan het advies van de bedrijfsarts.
Wanneer een werknemer onvoldoende meewerkt aan zijn re-integratie, kan dat gevolgen hebben voor de loondoorbetaling op grond van artikel 7:629 lid 3 BW of kan de werkgever de loonbetaling onder omstandigheden opschorten op grond van artikel 7:629 lid 6 BW.
Wanneer kan iemand anders aansprakelijk zijn?
Niet ieder ongeval komt voor rekening van de werknemer of de werkgever.
Wanneer een derde verantwoordelijk is voor het ontstaan van het letsel (bijvoorbeeld een andere verkeersdeelnemer of een organisator van een activiteit) kan deze derde aansprakelijk zijn voor de schade.
In dat geval kan ook artikel 6:107a BW relevant worden. Deze bepaling geeft de werkgever onder omstandigheden een regresrecht voor het tijdens ziekte doorbetaalde loon wanneer een derde aansprakelijk is voor het letsel van de werknemer.
Praktische aandachtspunten voor werkgevers
Werkgevers die remote werken vanuit het buitenland toestaan, doen er verstandig aan om vooraf duidelijke afspraken te maken over:
- de landen van waaruit gewerkt mag worden;
- de duur van het verblijf;
- de bereikbaarheid tijdens ziekte;
- de procedure bij een ziekmelding;
- de dekking van zorg- en reisverzekeringen;
- de werkomstandigheden tijdens remote werken; en
- de gevolgen van een ongeval tijdens werktijd of tijdens privéactiviteiten.
Door deze onderwerpen vooraf vast te leggen, ontstaat voor beide partijen meer duidelijkheid over de rechten en verplichtingen wanneer zich onverwacht een ongeval voordoet.
Conclusie
Een werknemer die tijdens remote werken gewond raakt, kan niet zonder meer aannemen dat de werkgever aansprakelijk is voor de ontstane schade. Doorslaggevend is of het letsel is ontstaan in de uitoefening van de werkzaamheden, zoals bedoeld in artikel 7:658 BW. Een ongeval tijdens een privéactiviteit, zoals surfen, skiën of een verkeersongeluk buiten werktijd, leidt daarom niet automatisch tot werkgeversaansprakelijkheid.
Dat neemt niet weg dat een werknemer die door een dergelijk ongeval arbeidsongeschikt raakt, onder omstandigheden wel recht kan houden op loondoorbetaling tijdens ziekte op grond van artikel 7:629 BW. Ook de re-integratieverplichtingen uit artikel 7:658a BW en artikel 7:660a BW blijven in beginsel van toepassing.
Voor werkgevers én werknemers is het daarom van belang om het onderscheid tussen werkgeversaansprakelijkheid en loondoorbetaling tijdens ziekte goed voor ogen te houden. Juist dat onderscheid bepaalt welke rechten en verplichtingen gelden wanneer een werknemer tijdens remote werken letsel oploopt.
Werkgeversaansprakelijkheid is slechts één onderdeel van het juridische kader rondom remote werken. Wilt u meer weten over de regels bij ziekte tijdens remote werken, de Europese regelgeving of de juridische risico's van werken buiten de EU? Lees dan ook onze overige blogs uit deze serie.
Over de auteur
Dit artikel is geschreven door Nikita van Boom, oprichter van Virtulaw.
Virtulaw is de strategische partner voor online zichtbaarheid van advocatenkantoren. Van juridische content en social media tot SEO en SEA.